Panonski Mornar i Titov Omladinac, czyli rzecz o pseudonimach Đorđa Balaševicia

Autor: 
Artur Głowacki
Đorđe, Đole, Panonski Mornar, Titov Omladinac. Tak fani nazywają barda z Nowego Sadu, który popularność zdobył piosenkami o wszystkim: o miłości, o polityce, o społeczeństwie. Skąd pochodzą jego pseudonimy?

Wiele osób w Serbii ma ksywki. Najczęściej są one tworzone od imienia, zazwyczaj jest to jakiś skrót lub przeróbka np. Bora od Borislav, Peđa od Predrag itd. Podobnie jest w przypadku Balaševicia. Đole pochodzi oczywiście od jego imienia.

Panonski Mornar

Panoński żeglarz? Przecież w Serbii nie ma morza! Ale pewnie myślicie, że to proste: Nowy Sad, Panonia, dawne Morze panońskie, które zajmowało teren Wojwodiny, całe Węgry i część Chorwacji. Dobry trop, choć nie do końca. Czy każdy mieszkaniec Panonii mógłby nosić taki pseudonim? Na pewno nie. Na szczęście kantautor (to serbski odpowiednik słowa „bard”) napisał świetną piosenkę „Panonski Mornar”, w której daje wyraz swojej tęsknocie za morzem. Słowa tego utworu mogą być postrzegane jako żartobliwe, jednak tak naprawdę „jest to opowieść i do śmiechu i do płaczu”:

Titov Omladinac

Młodzieniec Tity? Może trudno w to uwierzyć, ale Balašević przez długi czas wspierał władzę komunistów i marszałka Tito. Może nie pasuje to do wizerunku barda, do którego jesteśmy przyzwyczajeni (głównie za sprawą Jacka Kaczmarskiego), jednak to prawda. Đole napisał nawet piosenkę będącą swoistym manifestem poparcia dla władz komunistycznych - „Računajte na nas” (pol. „Liczcie na nas”, „Polegajcie na nas”). Z tekstu utworu możemy dowiedzieć się, że młodzież, choć słucha płyt i gra rocka, to można na nią liczyć:

Podobną piosenką  jest hymn ku czci Tity „Tri puta sam video Tita” (pol. „Trzy razy widziałem Titę”), w której pieśniarz opisuje okoliczności, w jakich miał okazję zobaczyć wielkiego przywódcę, oraz podniosłe uczucia jakie temu towarzyszyły:

Nic więc dziwnego, że popularny Đole był ulubionym piosenkarzem marszałka. Dopiero jakiś czas po śmierci Josipa Broza, gdy bard przekonał się w jaki sposób rządzą jego następcy, zmienił zdanie i przestał wspierać władze. Ale o tym innym razem...